Prof. Dr. Bart Neyns,
UZ Brussel

Wanneer deze cellen kwaadaardig worden, beginnen ze zich te delen en vormt zich een tumor. In België zijn er zo’n 2000 nieuwe diagnoses en 350 sterfgevallen per jaar. Prof. Dr. Bart Neyns, Afdelingshoofd Medische Oncologie in het UZ Brussel, staat ons te woord.

“Bij de blanke populatie is het aantal nieuwe gevallen van melanoom de laatste jaren als geen andere kanker gestegen. Dit heeft alles te maken met de manier waarop mensen hun blootstelling aan zonlicht doorheen de afgelopen decennia zijn gaan veranderen”, opent Prof. Dr. Neyns.

UV beschadigt huidcellen

“Blootstelling aan UV heeft een beschadigende werking op de cellen van onze huid, en dat leidt tot veranderingen in het genetisch materiaal in die cellen. Wanneer je veel van zulke beschadigingen opstapelt en deze dan ook nog eens op de slechte plaatsen vallen in het genetisch materiaal van de cellen, ontstaan er kankercellen. Van het ogenblik dat de genetische informatie in onze cellen beschadigd en gewijzigd wordt, worden de kenmerken van deze cellen verschillend van die van normale lichaamscellen.”

Immuunsysteem inschakelen

Bij immunotherapie trachten we het immuunsysteem te helpen om kankercellen efficiënter op te ruimen

Prof. Dr. Neyns: “Door deze eigenschappen kunnen ze door de cellen van ons immuunsysteem worden herkend. Het immuunsysteem beschermt ons immers tegen alle lichaamsvreemde bedreigingen zoals virussen, infectieziekten en bacteriën, maar ook tegen cellen in ons lichaam die veranderingen ondergaan waardoor ze lichaamsvreemde eigenschappen krijgen. Een tumor is soms echter in staat om te ontsnappen aan het immuunsysteem, waardoor hij verder kan groeien.”

“Bij immunotherapie trachten we het immuunsysteem te helpen om deze kankercellen efficiënter op te ruimen. Aanvankelijk werden stoffen ontwikkeld die slechts een beperkte invloed hadden. Voor zo’n tien procent van de patiënt kon het echter ook genezing brengen.”

Betere perspectieven dankzij nieuwe medicijnen

“Door de toegenomen medische en wetenschappelijke kennis werden alsmaar preciezere antilichaamtherapieën gemaakt die de rem op ons immuunsysteem weghalen. Onze huidige medicijnen, zoals de PD1 remmerinhibitor of anti-PD1, doen dit zeer nauwkeurig. Hierdoor kan het immuunsysteem harder tekeer gaan tegen melanoom en is de levensverwachting aanzienlijk toegenomen”, aldus Prof. Dr. Neyns

Medicijnen zijn nu de standaardkeuze bij de behandeling van melanoom met uitzaaiing

“Medicijnen zijn daarom nu de standaardkeuze bij de behandeling van melanoom met uitzaaiing. Tussen de 30 en 40 procent van de patiënten zien hun ziekte hierdoor krimpen of zelfs volledig verdwijnen. Dit is een enorm verschil met voor 2010, toen chemotherapie de enige standaard behandeling was. De helft van de patiënten met uitzaaiing overleed toen binnen de zes à acht maanden. Slechts 20 à 30 procent bleef een jaar of langer in leven. Ter vergelijking: vandaag is de overlevingskans over twee jaar zo’n 70 procent."

Herval voorkomen

Prof. Dr. Neyns: “Meestal wordt melanoom in België ontdekt wanneer het nog binnen het bereik is van een chirurgische ingreep. Ook wanneer de uitzaaiing zich beperkt tot de klierstructuur, kan het doorgaans nog operatief worden verwijderd. Toch is het risico op herval dan erg groot. Er wordt nu onderzocht of we met de nieuwe medicijnen ook dit herval kunnen voorkomen, en wat de maatschappelijke kosten en baten hiervan zijn.”

“Daarnaast zijn er nog andere vormen van immuuntherapie die op zichzelf of in combinatie met antilichamen de kans op herval kunnen minimaliseren bij patiënten die vroeg gediagnosticeerd worden. Ook voor patiënten die toch hervallen met uitzaaiingen willen we via een combinatie van therapieën het perspectief verbeteren.”