In welke mate zijn melanomen een bedreiging in België?
 

“We zien het aantal nieuwe diagnoses jaarlijks toenemen, aan een sneller tempo dan bij eender welke andere tumor. Dit voornamelijk door een grotere blootstelling aan uv- of zonlicht. Gelukkig volgen de sterftecijfers deze stijging niet in dezelfde mate. In België detecteren we jaarlijks iets meer dan 2.000 nieuwe gevallen, terwijl het aantal te betreuren levens door melanomen ongeveer 350 mensen per jaar bedraagt. Het bijzondere aan melanomen - in vergelijking met andere kwaadaardige gezwellen – is dat ze vooral relatief jonge mensen treffen. Vooral de leeftijdscategorie 20 tot 40 jaar bevindt zich in de gevarenzone. Bij vrouwen tussen de 20 en 30 zijn melanomen de eerste doodsoorzaak aan kanker, bij mannen tussen de 30 en 40 de tweede. Andere tumoren, bijvoorbeeld borst- of prostaatkanker, manifesteren zich meestal pas op latere leeftijd.”

 

Hoe verloopt de behandeling van melanomen?
 

Het bijzondere aan melanomen is dat ze vooral relatief jonge mensen treffen. Vooral 20- tot 40-jarigen bevinden zich in de gevarenzone.

“In het geval van tumoren met uitzaaiingen (of metastasen) maken we gebruik van immuuntherapie. Dit is een relatief nieuwe aanpak: tot 2010 was er geen enkele medische behandeling die daadwerkelijk op de ziekte kon inwerken. De helft van de mensen met metastasen stierf binnen het jaar. Tegenwoordig boeken we dankzij de behandeling met immuuntherapie ongeziene resultaten. Bij 30% van de melanoompatiënten met metastasen kan de ziekte volledig opgelost worden. De kans op herval, na een bepaalde inwerkingsperiode, wordt bovendien alsmaar kleiner met het verstrijken van de tijd. Dit in tegenstelling tot chemotherapie, wat trouwens een veel belastendere vorm van therapie is. Sinds juli erkent Europa nu ook officieel immuuntherapie als nabehandeling bij een heelkundige verwijdering van melanoommetastasen. Wanneer de uitzaaiing chirurgisch verwijderd is, bestaat nog tot 70 à 80 procent risico op herval. Immuuntherapie dringt dat risico tot nagenoeg de helft terug.”

 

Wat doet immuuntherapie exact?
 

“Bij immuuntherapie doen we een beroep op het natuurlijke verdedigingssysteem van het menselijk lichaam. Een tumor beschermt zichzelf door - via moleculaire interactie - te zorgen dat het immuunsysteem hem niet afstoot. Wanneer je die interactie dankzij medicatie onmogelijk maakt, bied je een vrijgeleide aan het immuunsysteem om effectief die tumor op te ruimen. Je heft als het ware de rem op die het natuurlijke afweermechanisme belet om zijn job te doen. Dit is de meest efficiënte behandeling, en een standaardbehandeling bij een gemetastaseerd melanoom. Een andere nog experimentele vorm van immuuntherapie omvat het gebruik van lichaamseigen dendritische celtherapie. Hierbij worden immuuncellen van een patiënt in een labo ‘afgericht’ om beter hun werk te doen in het lichaam van de patiënt. Nadien worden deze via injectie terug ingebracht.”

 

Waar ziet u mogelijkheden tot verdere vooruitgang?
 

Tot 2010 was er geen enkele medische behandeling die daadwerkelijk op de ziekte kon inwerken. Tegenwoordig kan de ziekte bij 30% van de patiënten volledig opgelost worden.

“We beschikken over heel wat wetenschappelijke kennis en technologie, en de geneeskunde blijft evolueren. De mogelijkheden nemen alleen maar toe. Er bestaan veel verschillende theoretische pistes die het onderzoek verder in de juiste richting kunnen sturen, waardoor behandelingen nog efficiënter zullen worden. Door beloftevolle therapieën en inzichten te combineren, zullen we op termijn opnieuw grenzen verleggen, waardoor de genezingskansen dus hopelijk verder zullen stijgen. Ik geloof ook stellig dat in de toekomst de behandelingen gediversifieerder zullen worden, er zal geen ‘one fits all’ zijn. In onze praktijk merken we alvast dat de nieuwe behandelingen het verschil maken. Over het algemeen ben ik dus optimistisch gestemd.”

 

Heeft u nog een advies ter preventie?
 

“Sproeten of pigmentvlekjes vormen op zich geen gezondheidsprobleem. Enkel wanneer je er veel hebt, of wanneer ze evolueren of atypisch zijn, loop je een hoger risico om een melanoom te ontwikkelen. Bewust zijn van het eigen lichaam is daarom belangrijk. Bij twijfel laat je je huid best eens inspecteren door een arts met kennis terzake. Je moet dat niet op een ander niveau plaatsen dan naar de tandarts gaan om te controleren op gaatjes. Beschouw dat als een gezonde reflex. Een eventuele vroege diagnose maakt werkelijk een verschil in de slaagkans van de behandeling. Houd dus de drempel tot controle en deskundig advies laag. Ga ook verstandig om met de zon, zeker in het geval van kinderen of zelfs jongvolwassenen. Bepaalde delen van de huid die je normaal bedekt houdt, abrupt blootstellen aan de zon kan gevaarlijk zijn. Het oplopen van zonnebrand op jonge leeftijd kan blijvende letsels veroorzaken ter hoogte van de cellen, die mogelijk later tot een melanoom uitgroeien.”