Omdat het merendeel van deze tumoren pas in een laattijdig stadium worden ontdekt, is de prognose niet goed en hervalt 75% van de patiënten na een behandeling in eerste lijn. Oncologe Hannelore Denys (UZ Gent) praat over de nieuwste therapieën in eerste en tweede lijn, maar legt ook uit waarom de ziekte nog steeds evenveel slachtoffers maakt als twintig jaar geleden.

“De symptomen van eierstokkanker zijn niet-specifiek en treden vaak pas op als de kanker al vergevorderd is: ongemakken in de buik, constipatie, een verminderde eetlust of bijvoorbeeld maaglast. De meeste vrouwen gaan dus pas naar de dokter wanneer deze hinder blijft aanhouden. Op dat moment is de tumor al aan het uitzaaien in de buik. Door de onduidelijke klachten en het pas optreden van symptomen in een laattijdig stadium wordt deze kanker dan ook wel een silent killer genoemd.”

Eilandjes van tumors

“Wanneer de diagnose gesteld is, zijn er meestal al eilandjes van tumors gevormd op verschillende plaatsen in de buik. Via een volledige debulking probeert men de ziekte weg te halen. De operatie is optimaal als er na de ingreep macroscopisch niks meer te vinden is, dan heb je een veel grotere kans op overleving. Jammer genoeg blijven er vaak tumorresten zitten. Het belang van een chirurg met ervaring van dit soort kanker is daarom erg groot.”

“Hierna wordt er chemotherapie toegepast om de resterende overblijfselen microscopisch weg te krijgen. Vier op de vijf vrouwen hervalt na deze eerstelijnsbehandeling. Ze krijgen weer te maken met tumoren, en moeten opnieuw chemotherapie volgen. Sommige patiënten krijgen wel vijf of zes lijnen behandelingen en zijn jaren in behandeling voor ze uiteindelijk sterven aan de ziekte.”

 “Eierstokkanker is een heel complexe ziekte. Er zijn verschillende soorten subtypes van deze kanker, met elk een verschillende moleculaire oorsprong. Elk subtype zou dan ook op een andere manier behandeld moeten worden. Maar omdat we nog onvoldoende kennis hebben worden alle patiënten op dezelfde manier behandeld. Dit is niet effectief.”

Nieuwe therapieën

“Wel zetten we kleine stapjes vooruit. Zo zijn er twee belangrijke nieuwe medicijnen ontwikkeld, PARP-remmers en de angiogenese-remmers. Zij hebben nog niet zo’n grote impact op de overleving, maar verlengen de tijd vooraleer de patiënt weer hervalt. PARP is een targettherapie die in de tweede lijn wordt gebruikt bij patiënten met een fout in de BRCA-genen. PARP-remmers gaan het PARP-enzyme blokkeren, een enzyme dat ervoor zorgt dat het DNA van kankercellen zich telkens kan herstellen. In principe is dit medicijn, wat op dit ogenblik enkel nog maar in klinische studies wordt gebruikt, bedoeld voor mensen met een erfelijk foutje; maar naar de toekomst toe willen we dit uitbreiden naar andere patiënten.”

 “Daarnaast zijn er sinds kort angiogenese remmers, of bloedvatremmers, voor patiënten in de eerste- en tweedelijnsbehandeling. Tumors hebben bloedvaten nodig voor zuurstof en voedingsstoffen. Deze remmers gaan nu verhinderen dat de tumoren nieuwe bloedvaten aan kunnen maken, waardoor de progressievrije survival verlengd wordt.”

Behandeling

 “In België krijgen jaarlijks zo’n 850 vrouwen te maken met ovariumcarcinoom. Dat is niet zoveel als je kijkt naar andere kankers. Borstkanker maakt bijvoorbeeld tien keer meer slachtoffers. Is onderzoek daarom minder belangrijk? Nee. 75% van de patiënten die gediagnosticeerd worden in een gevorderd stadium overlijdt aan deze ziekte. Een verontrustend hoog percentage. Wat ook verontrustend is, is dat dit percentage de voorbije twintig jaar niet veranderd is. Al die tijd werken we met dezelfde methodes en therapeutische behandelingen.”

“Ook op vlak van screening staan we nog niet zo ver. We kunnen onze patiënten niet eerder opsporen, in een eerste of tweede stadium, omdat we nog geen goede screeningsmethoden hebben. Daarnaast hebben we in België nood aan gecentraliseerde hulp. Jaarlijks worden 850 vrouwen geopereerd aan de kanker, en deze operaties vinden plaats in verschillende ziekenhuizen in ons land. Een chirurg krijgt dus niet zo vaak te maken met dit soort operaties en heeft er meestal dan ook geen expertise in. Als we een gespecialiseerd centrum hebben kan de ziekte effectiever aangepakt worden van in de beginfase.”

“Eierstokkanker is de kanker met de hoogst meetbare mortaliteit-incidentieratio bij vrouwen. 75% is een enorm percentage. Er moeten meer middelen vrijgemaakt worden voor verder onderzoek. De prognose moet veel beter, we hebben nieuwe strategieën nodig en nieuwe therapeutische behandelingen.”

Leer meer over hoe je preventief te werk kan gaan