Wat is het belang van moleculaire testen in de strijd tegen kanker?

“Steeds vaker tracht men via doelgerichte therapieën de kanker aan te vallen waar die het meest kwetsbaar is. Moleculaire testen helpen om deze kwetsbare plaatsen op te zoeken. Het doel daarbij is om mutaties in het tumoraal DNA te vinden die zich vertalen in gewijzigde eiwitten waarvoor er reeds medicatie bestaat. Zo kan men een gepersonaliseerde behandeling opstarten. Zeker voor longkanker en eierstokkanker is er op dat vlak heel wat vooruitgang geboekt.”

 

Steeds vaker tracht men via doelgerichte therapieën de kanker aan te vallen waar die het meest kwetsbaar is. Moleculaire testen helpen om deze kwetsbare plaatsen op te zoeken.

 

Welke mogelijkheden bestaan er op dit vlak voor longkanker?

“De standaardtherapie voor alle vormen van uitgezaaide longkanker was tot recent chemotherapie, maar die heeft heel wat nadelen. Zo moet men regelmatig naar het ziekenhuis voor een intraveneuze toediening en hebben nogal wat patiënten last van zware nevenwerkingen.”

“Voor longkanker zijn er intussen gelukkig meerdere afwijkingen waar specifieke medicatie tegen bestaat, waardoor men niet in eerste plaats chemotherapie hoeft te ondergaan. Die doelgerichte therapie bestaat bij longkanker uit pillen die minder nevenwerkingen hebben en ook minder impact hebben op de levenskwaliteit van de patiënt. Bovendien bieden ze een langere overleving door de progressie van de kanker sterk te vertragen of zelfs te stoppen. Het komt er in de eerste plaats dan wel op aan om deze behandelbare moleculaire afwijkingen via testen aan te tonen, zodat de patiënt in aanmerking komt voor de doelgerichte therapie.”

 

Welke testen bestaan er voor longkanker?

“De gouden standaard is een weefselbiopsie van de tumor in de longen, maar die is niet bij alle patiënten mogelijk. Een alternatieve en minder invasieve testmethode die daar een antwoord op kan bieden, is de liquid biopsy (of bloedafname). Deze wordt voor twee zaken gebruikt. Enerzijds zijn er de patiënten die zich in een gevorderd stadium bevinden. Zij zijn te fragiel om een klassieke tumor biopsie te ondergaan en daarom vraagt men om in het bloed te zoeken naar mutaties. Tumoren geven immers altijd gemuteerd DNA af in het bloed, en dat kan worden opgespoord. Op basis daarvan kan dan een doelgerichte therapie worden opgestart.”

“Anderzijds kan de liquid biopsy ook worden aangewend om resistentie tegen de doelgerichte therapieën op te sporen. Hoewel doelgerichte therapieën zeer effectief zijn, zal de tumor na verloop van tijd toch resistent worden tegen de behandeling. Het komt er dus op aan om het mechanisme achter de resistentie te identificeren, zodat een nieuwe doelgerichte therapie kan worden ontwikkeld die daar een antwoord op biedt. Om te vermijden dat de patiënt hiervoor telkens opnieuw een zware weefselbiopsie moet ondergaan, kan liquid biopsy dus ook dan zeer nuttig zijn.”

 

Welke testen bestaan er voor eierstokkanker?

“Er bestaan enkel moleculaire testen voor het hooggradige sereuze carcinoom. Met maar liefst 70% van de gevallen is dat het meest voorkomende histologische type van eierstokkanker. Momenteel zijn we in staat om de genetische afwijkingen BRCA1 en BRCA2 op te sporen. Indien dus blijkt dat een patiënt uitgezaaide eierstokkanker heeft met een hooggradig sereus carcinoom, dan testen we of er een BRCA1- of BRCA2-afwijking is. Indien die test positief is, dan kunnen we de patiënt doelgerichte medicatie geven.”

“Eierstokkanker kan bovendien erfelijk of niet-erfelijk zijn. Door naast een staal van de tumor ook een gewone bloedstaal te analyseren, kunnen we zien of de afwijking eveneens in (normale) witte bloedcellen zit en dus erfelijk is. De behandeling is zowel bij erfelijke als niet-erfelijke eierstokkanker dezelfde, maar het is uiteraard wel bijzonder interessant om te weten of men erfelijk belast is. Dat houdt namelijk in dat ook familieleden mogelijk dragers zijn van deze mutatie. Zij lopen dan een verhoogd risico om kanker te krijgen en kunnen dus best preventief worden getest.”